11 U.S.C. Section 362 - Automatyczne wstrzymanie egzekucji

Czym jest Section 362?

Section 362 tytułu 11 Kodeksu Stanów Zjednoczonych ustanawia automatyczne wstrzymanie egzekucji (automatic stay), jeden z najbardziej doniosłych przepisów Bankruptcy Code. W chwili złożenia wniosku w trybie Chapter 7, 11, 12 lub 13 wstrzymanie powstaje z mocy prawa i powstrzymuje praktycznie wszelką działalność windykacyjną, postępowania sądowe, egzekucje z nieruchomości, odbiory zabezpieczonego mienia, zajęcia wynagrodzenia oraz postępowania administracyjne skierowane przeciwko dłużnikowi lub mieniu należącemu do masy upadłości.

Wstrzymanie nie ma charakteru uznaniowego i nie wymaga postanowienia ani zawiadomienia. Wiąże wierzycieli w chwili zarejestrowania wniosku, nawet zanim otrzymają oficjalne zawiadomienie z sądu. Jego celem jest zapewnienie dłużnikowi okresu wytchnienia oraz ochrona masy upadłości w celu uporządkowanego rozdzielenia jej pomiędzy wierzycieli.

Zakres wstrzymania: Section 362(a)

Section 362(a) wymienia osiem kategorii czynności, które ulegają wstrzymaniu z chwilą złożenia wniosku. Najczęściej powoływane to:

• 362(a)(1): Wszczęcie lub kontynuacja jakiegokolwiek postępowania sądowego, administracyjnego lub innego przeciwko dłużnikowi, które zostało lub mogło zostać wszczęte przed datą wniosku.
• 362(a)(2): Egzekucja przeciwko dłużnikowi lub przeciwko mieniu masy upadłości na podstawie orzeczenia uzyskanego przed datą wniosku.
• 362(a)(3): Każda czynność zmierzająca do uzyskania posiadania mienia masy upadłości lub do sprawowania nad nim kontroli.
• 362(a)(4): Każda czynność zmierzająca do ustanowienia, perfekcjonowania lub egzekucji jakiegokolwiek zastawu (lien) na mieniu masy upadłości.
• 362(a)(5): Każda czynność zmierzająca do ustanowienia, perfekcjonowania lub egzekucji zastawu na mieniu dłużnika zabezpieczającego wierzytelność przedupadłościową.
• 362(a)(6): Każda czynność zmierzająca do windykacji, naliczenia lub odzyskania wierzytelności przedupadłościowej wobec dłużnika. To szeroki zakaz windykacyjny obejmujący telefony, wezwania do zapłaty i podobne działania.
• 362(a)(7): Potrącenie (setoff) jakiegokolwiek długu przysługującego dłużnikowi, powstałego przed datą wniosku, z jakąkolwiek wierzytelnością wobec dłużnika.
• 362(a)(8): Wszczęcie lub kontynuacja postępowania w United States Tax Court dotyczącego zobowiązania podatkowego dłużnika będącego osobą prawną lub zobowiązania podatkowego dłużnika za okres podatkowy, który może zostać określony przez sąd upadłościowy.

Wyjątki: Section 362(b)

Section 362(b) wymienia ponad dwadzieścia wyjątków od automatycznego wstrzymania. Do najczęściej spotykanych należą:

• Postępowania karne przeciwko dłużnikowi (362(b)(1)).
• Ustalenie ojcostwa, modyfikacja zobowiązań alimentacyjnych (domestic-support obligations), sprawy o pieczę nad dzieckiem i kontakty oraz określone postępowania rozwodowe (362(b)(2)).
• Windykacja zobowiązań alimentacyjnych z mienia niewchodzącego do masy upadłości (362(b)(2)(B)).
• Czynności zmierzające do perfekcji, utrzymania lub kontynuacji perfekcji prawa do mienia w zakresie dopuszczonym przez Section 546(b) (362(b)(3)).
• Egzekwowanie przez jednostkę władzy publicznej (governmental unit) uprawnień policyjnych lub regulacyjnych, w tym wydawanie postanowień innych niż orzeczenia pieniężne (362(b)(4)).
• Eksmisja przez wynajmującego z nieruchomości niemieszkalnej po wygaśnięciu umowy najmu (362(b)(10)).
• Niektóre eksmisje mieszkaniowe, w których przed datą wniosku zapadło prawomocne orzeczenie o wydaniu nieruchomości (362(b)(22), z zastrzeżeniem procedury naprawczej z Section 362(l)).

Wyjątek dotyczący uprawnień policyjnych i regulacyjnych z 362(b)(4) jest przedmiotem szerokiej linii orzeczniczej. Wiodący test rozróżnia między działaniami władz publicznych mającymi chronić zdrowie publiczne, bezpieczeństwo i dobro powszechne (niewstrzymane) a działaniami mającymi przede wszystkim chronić interes majątkowy państwa (wstrzymane).

Czas trwania wstrzymania: Section 362(c)

Zgodnie z Section 362(c)(1) wstrzymanie czynności wobec mienia masy upadłości trwa do czasu, gdy mienie przestanie być mieniem masy. Zgodnie z Section 362(c)(2) wstrzymanie czynności wobec dłużnika (lub wobec mienia dłużnika) trwa do najwcześniejszego z trzech zdarzeń: zamknięcia sprawy, jej umorzenia lub wydania umorzenia długów (discharge).

Sections 362(c)(3) i 362(c)(4) nakładają istotne ograniczenia na dłużników seryjnych. Jeżeli wcześniejsza sprawa upadłościowa dłużnika została umorzona w ciągu poprzedniego roku, wstrzymanie wygasa 30 dni po złożeniu wniosku, chyba że zostanie przedłużone na wniosek strony (362(c)(3)). Jeżeli dwie lub więcej wcześniejszych spraw zostało umorzonych w ciągu roku, wstrzymanie w ogóle nie powstaje, chyba że zostanie nałożone przez sąd na wniosek strony (362(c)(4)).

Zwolnienie spod wstrzymania: Section 362(d)

Strona zainteresowana (party in interest) może wystąpić z wnioskiem o zwolnienie spod wstrzymania na podstawie Section 362(d). Sąd „zwolni" (shall grant relief) na jednej z czterech podstaw:

• 362(d)(1) - Z powodu (for cause): Obejmuje brak adekwatnej ochrony (adequate protection) prawa do mienia. Jest to najbardziej elastyczna podstawa, często powoływana przez wierzycieli zabezpieczonych, gdy zabezpieczenie traci na wartości, a żadna adekwatna ochrona nie jest zapewniana.
• 362(d)(2): W odniesieniu do wstrzymania czynności wobec mienia, jeżeli dłużnik nie posiada kapitału (equity) w mieniu, a mienie nie jest niezbędne dla skutecznej reorganizacji.
• 362(d)(3): W sprawach dotyczących nieruchomości jednoaktywowych (single-asset real estate), gdy dłużnik nie złożył planu z rozsądnym prawdopodobieństwem zatwierdzenia lub nie rozpoczął miesięcznych wypłat odsetek w ciągu 90 dni.
• 362(d)(4): Gdy złożenie wniosku stanowiło element schematu zmierzającego do opóźnienia, utrudnienia lub oszustwa wierzycieli w odniesieniu do nieruchomości, co umożliwia zwolnienie in rem wiążące przyszłych wnioskodawców.

Rozprawa w przedmiocie wniosku o zwolnienie spod wstrzymania musi zakończyć się w ciągu 30 dni zgodnie z Section 362(e)(1), w przeciwnym razie wstrzymanie wygasa z mocy prawa w stosunku do strony składającej wniosek. Termin 30-dniowy może zostać przedłużony za zgodą stron lub przez sąd z uzasadnionej przyczyny.

Skutki naruszeń wstrzymania: Section 362(k)

Section 362(k)(1) stanowi, że osoba fizyczna poszkodowana umyślnym naruszeniem wstrzymania otrzymuje odszkodowanie rzeczywiste, w tym koszty i wynagrodzenie pełnomocnika, a w odpowiednich okolicznościach może uzyskać odszkodowanie karne. Naruszenie jest „umyślne" (willful), gdy wierzyciel wiedział o wstrzymaniu, a podjęte działania były zamierzone, niezależnie od zamiaru naruszenia samego wstrzymania.

Do typowych naruszeń należą kontynuacja zajęcia wynagrodzenia po zawiadomieniu, odmowa zwrotu zajętego zabezpieczenia, telefony windykacyjne po dacie wniosku oraz kontynuacja prowadzenia przedupadłościowych postępowań sądowych. Sądy konsekwentnie orzekają, że wierzyciele mają afirmatywny obowiązek wstrzymania działalności windykacyjnej i podjęcia afirmatywnych kroków w celu cofnięcia przedupadłościowych czynności windykacyjnych po otrzymaniu zawiadomienia o upadłości.

Powiązane sekcje Bankruptcy Code

Automatyczne wstrzymanie działa w powiązaniu z kilkoma innymi przepisami:

• Section 541 - Mienie masy upadłości, definiujące mienie chronione przez 362(a)(3) i (4).
• Section 521 - Obowiązki dłużnika, w tym obowiązek wydania mienia i dostarczenia zeznań podatkowych.
• Section 524 - Zakaz egzekucji po umorzeniu (discharge injunction), stały następca automatycznego wstrzymania.
• Section 363 - Korzystanie, sprzedaż lub najem mienia, który współdziała ze zwolnieniem spod wstrzymania.
• Section 1201 - Wstrzymanie czynności wobec współdłużników w sprawach Chapter 12.

Federal Rules of Bankruptcy Procedure 4001 (zwolnienie spod wstrzymania) i 9014 (sprawy sporne) regulują mechanikę proceduralną wniosków dotyczących wstrzymania.